Grupa:
Inwestycje.pl Waluty.com Kantory.pl Investing.pl Fundusze24.pl TwojeFinanse.pl Forum-Prawne.pl Sfera-Finansow.pl
oferty biznesowe   giełda samochodowa   oferty pracy   english version

Czasy na świecie:

Nowy Jork (USA) 06:36:46 -6h
Tokio (Japonia) 20:36:46 +8h
Sydney (Australia) 21:36:46 +9h
Londyn (Anglia) 11:36:46 -1h
kursy walut | Waluty.com.pl

Artykuł

Menu artykułu

Treść artykułu

Czego prawdopodobnie nie wiedziałeś o pieniądzu?

01.12.2015 16:44 wtorek

Czy wiesz, że moneta nosi imię rzymskiej bogini, Inkowie doskonale radzili sobie bez pieniędzy, a dolar przybył do Ameryki z Hiszpanii? Pieniądze towarzyszą nam od VII w p.n.e. i od tamtej pory przybierały tak różne formy, że próżno szukać kolekcjonera, który miałby ich większość. Dowiedz się, czym ludzie płacili, zanim wybito pierwsze monety oraz czego raczej nie wiedziałeś o pieniądzu.

Barter, czyli zanim wymyślono pieniądz

Choć nazwę temu pierwszemu systemowi ekonomicznemu nadano tysiące lat później, to jednak był on najbardziej oczywistym sposobem na zapłatę za towar lub usługę. Gdy nikomu jeszcze do głowy nie przyszło stworzenie konkretnego środka płatniczego, były nim towary najbardziej potrzebne, zwykle inne w każdym zakątku świata. Przede wszystkim najcenniejsze były zwierzęta hodowlane i pozyskiwane z nich skóry i zęby. Również słowo “cattle” (pol. bydło) pochodzi od łacińskiego caput i kapital, czyli dobytek. Wymieniano się również narzędziami, solą, bronią oraz plonami.

Każda wartościowa rzecz, czy to niezbędna do przetrwania, czy również należąca do grupy artykułów niekoniecznie potrzebnych do życia, jak np. tytoń czy ozdoby, stawała się przedmiotem handlu. Z czasem wiele regionów świata miała typową dla siebie walutę wymiany. W Chinach były to muszle ślimaków, po których pozostał obecnie oznaczający pieniądze piktogram. W Afryce niektóre plemiona używały bransolet z brązu i miedzi, nazywanych manilla. Z kolei Aztekowie oraz Majowie płacili za dobra ziarnami kakao lub tkaniną z bawełny, nazywaną quanchi. U Majów korzystano również z jadeitu, czyli z bardzo twardego minerału, z którego wyrabiano ozdoby, narzędzia i broń. Z jego właściwości korzystali także mieszkańcy Starożytnych Chin, a także Mezoameryki.

Imperium bez pieniądza

Jedynym znanym do tej pory ludem, który nie potrzebował w ogóle pieniądza, byli Inkowie. Całe swoje imperium zbudowali poprzez podporządkowanie się z góry nakreślonym zadaniom. Każdy dostawał potrzebne mu towary od państwa, każdy miał swoją pracę do wykonania, dzięki czemu prawie nie zdarzały się u Inków przestępstwa takiej jak kradzieże.

Moneta pierwszym pieniądzem

Na terenie dzisiejszej Turcji w VII w p.n.e.  zaczęto wybijać pierwsze ustandaryzowane monety. Wykonane były z naturalnego stopu złota i srebra, zwanego elektrum. Około 200 lat później w Chinach w użyciu były wykonane z brązu monety o kształcie łopatki. W tym czasie również w Rzymie powstała mennica, która przede wszystkim była świątynią wzniesioną na cześć bogini Junony Monety. W ten sposób metalowy pieniądz zyskał swoją nazwę.

Ile państw, tyle walut

Każde państwo chciało mieć swoje monety, dlatego zaczęto również nadawać im inne nazwy. Pierwszą angielską monetę, którą około 790 r n.e. wprowadził anglosaski król Offa, był pens. Z kolei na obecnym terenie Czech w kopalni St. Joachimsthal w XVI w. wybijano talary, czyli duże srebrne monety. W Polsce z początku obowiązywały srebrne denary, następnie brakteaty, czyli niskowartościowe monety z wytłoczoną jedną stroną na cienkich blaszkach. Pierwszą złotą walutą w Polsce był floren, bardziej znany jako dukat. Z biegiem lat polskie monety przestawiały się w formie groszy krakowskich, kwartników i miedzianych denarów, zwanych też pułami. W 2012 roku na całym świecie używało się 167 różnych walut.

Rzymianie pierwszymi numizmatami

Monety, doceniane przez swoją wartość i wykonanie, bardzo szybko doczekały się funkcji przedmiotu kolekcjonerskiego. Znaleziono bowiem w zapiskach historyka rzymskiego Gajusza Swetoniusza wzmianki o cezarze Oktawianie Auguście, który miał zbierać różne monety, rzymskie, jak i pochodzące z innych krajów. Z kolei za panowania cesarza Decjusza Trajana wypuszczono pierwsze monety pamiątkowe, które przedstawiały poprzednich władców Starożytnego Rzymu. W Polsce numizmatyka zagościła pod koniec XV wieku. Wtedy to pruski kronikarz opisał w swoich księgach chełmińskiego biskupa, który według kronikarza całe dnie spędzał nad swoją kolekcją monet. Następcami biskupa byli magnaci, królowie i władcy, wśród nich król Jan Olbracht, Władysław IV Waza, Jan III Sobieski, August II, Stanisław II August.

Pierwsze banknoty pochodziły z Chin

Ich produkcja została wymuszona przez niedobór miedzi, jaki dotknął ten potężny kraj w IX wieku. Jednak papierowe pieniądze przez bardzo długi czas były w użyciu jedynie w Chinach i otaczających je krajach. Do Europy wzmianki o banknotach dotarły dopiero około XVII wieku, dzięki wyprawom Marco Polo. Bardzo szybko uznano je wtedy za wygodny środek płatniczy, którego produkcja nie wymagała używania kosztownego kruszcu i zapoczątkowało powstawanie banków emisyjnych.
Dolar z Hiszpanii do Ameryki Północnej

To właśnie Hiszpania była stacją początkową amerykańskiego dolara i pierwszą walutą światową. Na nowym kontynencie dominował pieniądz wybijany w mennicach, które należały do kolonii hiszpańskich. Na początku hiszpańska wersja talara nosiła nazwę dollaro. Nawet wojna o niepodległość, która ostatecznie uzależniła Amerykę od panowania brytyjskiego nie zmusiła jej obywateli do wykluczenia z obiegu tej waluty. I tak powstał dolar, który oficjalnie stał się walutą narodową na koniec XVII wieku. Ciekawostką jest również symbol dolara, który nie był od początku literą S przekreśloną dwiema pionowymi liniami, a liczbą 8 otoczoną nawiasami, co oznaczało ówczesną jego wartość, czyli 8 reali hiszpańskich.


Czy wiesz, że…

 

  •     100 milionów pengo to banknot o największym nominale, który został wydrukowany w 1946 roku na Węgrzech i był wart około 25 centów amerykańskich.
  •     Największy nominał w USA nie pojawił się w obiegu, ponieważ był używany jedynie do transakcji Rezerwy Federalnej i opiewał na “jedyne” 100 tysięcy dolarów.
  •     Z kolei w 2011 roku w Australii wybito największą w historii monetę o wadze około kilograma.
  •     W 2013 roku najsłabszą walutą świata była waluta Uzbekistanu - Sum i Tiyin. W 2010 roku za jednego dolara można było kupić 1600 sumów.
  •     W 2013 roku po Polsce krążyło 12 mld monet, z czego ponad 8 mld stanowiły 1,2 i 5-cio groszówki. Ich produkcja jest jednak droga i nieopłacalna, dlatego NBP zaczął starania o wycofanie tych monet z obiegu i obowiązek ustawowego zaokrąglania płatności. Nie udało się to do dnia obecnego.
  •     Do końca 2010 roku w Polsce można było wymieniać stare pieniądze, które obowiązywały do 1997 roku, a zostały zastąpione przez “o cztery zera mniejsze” nominały w 1995 roku.
  •     Charakterystyczny zapach, który pozostaje na naszych rękach po spotkaniu z bilonem, jest wynikiem kontaktu skóry z metalem i powstałą z tego powodu reakcją chemiczną.
  •     Na monetach można znaleźć mniej bakterii niż na banknotach. Te drugie z kolei mogą również nosić na sobie ślady fekaliów i innych nieczystości.


Na dalsze zgłębianie tajemnic pieniądza zaprasza zaplo.pl - serwis oferujący szybkie pożyczki ratalne.








Inne artykuły z tego działu: Inne artykuły: