Europejski Trybunał Sprawiedliwości wydał 16.09.2008 roku wyrok w sprawie The Commissioners of Her Majesty’s Revenue & Customs v. Isle of Wight Council, Mid-Suffolk District Council, South Tyneside Metropolitan Borough Council, West Berkshire District Council (C‑288/07). Sprawa ta dotyczyła konsekwencji podatkowych w zakresie VAT działalności prowadzonej przez podmiot prawa publicznego.
W stanie faktycznym sprawy rozstrzyganej przez sąd krajowy, zainteresowane lokalne organy publiczne oferują miejsca parkingowe na parkingach. Podmioty sektora prywatnego również świadczą podobne usługi.

Zainteresowane organy władzy publicznej uznały, że zgodnie z prawidłową interpretacją prawa wspólnotowego, nie podlegają one podatkowi VAT z tytułu tej działalności i wniosły o zwrot wcześniej uiszczonego podatku VAT. Niemniej jednak Commissioners odmówili dokonania zwrotu. W związku z tym rzeczone lokalne organy władzy wniosły skargę na decyzję Commissioners a rozstrzygający w sprawie High Court of Justice (England & Wales) (Chancery Division) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
1)      „Czy „zakłócenie konkurencji” powinno być oceniane w odniesieniu do każdego poszczególnego pomiotu prawa publicznego, w taki sposób, że w kontekście niniejszej sprawy powinno być ono interpretowane poprzez odniesienie do sektora lub sektorów, w których podmiot ten prowadzi parkingi, czy też poprzez odniesienie do całego terytorium państwa członkowskiego?
2)       Co oznacza wyrażenie „prowadziłoby do”? W szczególności jaki stopień prawdopodobieństwa lub poziom pewności musi zaistnieć, aby warunek ten został spełniony?
3)       Co oznacza wyrażenie „znaczące”? W szczególności czy „znaczące” oznacza takie oddziaływanie na konkurencje, które jest większe niż nieznaczne bądź minimalne, czy też oddziaływanie „istotne” czy też „wyjątkowe”?
Europejski Trybunał Sprawiedliwości podkreślił że nawet jeżeli podmioty wykonują działalność, której dotyczy sprawa w charakterze organów władzy publicznej, to jednak należy je uznać za podatników zgonie z art.

4 ust. 5 akapit drugi i trzeci szóstej dyrektywy, jeżeli ich nieopodatkowanie prowadziłoby do znaczącego zakłócenia konkurencji lub jeżeli działalność ta, o ile nie jest ona nieznaczna, została wymieniona w załączniku D do tej dyrektywy.
W ten sposób podmiot prawa publicznego może być zobowiązany na podstawie prawa krajowego do wykonywania określonej działalności o charakterze czysto gospodarczym w ramach właściwego mu systemu prawnego, podczas gdy ta sama działalność może być wykonywana równolegle przez podmioty prywatne, tak, że nieopodatkowanie podatkiem VAT tego podmiotu może skutkować pojawieniem się pewnych zakłóceń konkurencji.
 Takiego niepożądanego skutku usiłował uniknąć prawodawca wspólnotowy przewidując w art. 4 ust. 5 akapit trzeci szóstej dyrektywy, że działalność wymieniona w szczegółowy sposób w załączniku D do tej dyrektywy (działalność w zakresie telekomunikacji, dostawy wody, gazu, elektryczności i pary, transportu towarów, usług portów i portów lotniczych, transportu pasażerskiego, etc.) jest „w każdym wypadku” opodatkowana podatkiem VAT, chyba że jest ona nieznaczna, także wówczas, gdy jest ona wykonywana przez podmioty prawa publicznego działające w charakterze publicznych organów władzy.

Innymi słowy domniemywa się, że nieopodatkowanie pomiotów prawa publicznego podatkiem VAT z tytułu ich działalności, prowadzi do zakłóceń konkurencji, chyba że działalność ta jest nieznaczna. W ten sposób z brzmienia art. 4 ust. 5 akapit trzeci szóstej dyrektywy jasno wynika, że opodatkowanie tych podmiotów podatkiem VAT wynika z wykonywania działalności wymienionej w załączniku D tej dyrektywy jako takiej, niezależnie od tego, czy dany podmiot prawa publicznego napotyka na konkurencję na rynku lokalnym, na którym wykonuje tę działalność.

Jednocześnie Europejski Trybunał Sprawiedliwości przypomniał, że nieopodatkowanie podmiotów prawa publicznego na podstawie art. 4 ust. 5 akapit pierwszy szóstej dyrektywy stanowi odstępstwo od zasady ogólnej opodatkowania każdej działalności o charakterze gospodarczym oraz że w związku z tym powinno być ono interpretowane w sposób ścisły. Z kolei, jeżeli chodzi o akapit drugi tego ustępu, to należy stwierdzić, że przywraca on zasadę ogólną w celu uniknięcia tego, aby nieopodatkowanie tych podmiotów prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji. W związku z tym przepis ten nie powinien być interpretowany w sposób ścisły. Wyrażenie „prowadziłoby do” w rozumieniu art. 4 ust. 5 akapit drugi szóstej dyrektywy, uwzględnia bowiem nie tylko aktualną konkurencję, ale również konkurencję potencjalną i powinno być interpretowane w ten sposób, że uwzględnia ono nie tylko aktualną konkurencję, ale także konkurencję potencjalną, o ile możliwość wejścia prywatnego przedsiębiorcy na rynek jest realna, a nie czysto hipotetyczna.

Europejski Trybunał Sprawiedliwości podkreślił, że teza broniona przez lokalne organy władzy, zgodnie z którą podmioty prawa publicznego powinny podlegać opodatkowaniu jedynie w przypadku, gdy zakłócenia konkurencji wynikające z ich nieopodatkowania są istotne, czy też wyjątkowe, stwarzałaby sytuację podatkową, w której znaczna liczba prywatnych przedsiębiorców dokonujących tych samych transakcji, co transakcje realizowane przez owe podmioty, byłaby traktowana odmiennie od nich w dziedzinie poboru podatku VAT, co stanowiłoby istotny zamach na zasadę neutralności podatkowej. Wyrażenie „znaczące” w rozumieniu art. 4 ust. 5 akapit drugi szóstej dyrektywy 77/388 należy rozumieć w ten sposób, że zakłócenia konkurencji aktualne lub potencjalne powinny być więcej niż tylko nieznaczne.

Iwona Malanowicz
Serwis Podatkowy TaxNews
www.taxnews.pl