Remanent, czyli spis z natury, jest obowiązkowy na koniec każdego roku podatkowego dla podatników prowadzących podatkową księgę przychodów i rozchodów. Błąd w nim nie jest karany osobną grzywną „za remanent”, tylko przez skutek: zawyżenie albo zaniżenie dochodu, a stąd zaległość podatkowa z odsetkami.
Co się dzieje przy błędzie
Remanent końcowy wchodzi do wyliczenia dochodu rocznego. Zaniżenie jego wartości zaniża stan zapasów, co sztucznie podwyższa koszty i obniża dochód. Zawyżenie działa odwrotnie.
Jeżeli błąd obniżył podatek, powstaje zaległość, którą trzeba dopłacić razem z odsetkami za zwłokę. Jeżeli podniósł, przepłaciłeś i możesz to odzyskać korektą.
Dodatkowo nierzetelne prowadzenie księgi jest czynem zagrożonym karą z Kodeksu karnego skarbowego. Nierzetelność oznacza tu niezgodność ze stanem faktycznym, a nie pomyłkę rachunkową, choć w praktyce granica bywa oceniana indywidualnie.
Jak naprawić, zanim zrobi to urząd
Korekta zeznania złożona z własnej inicjatywy, przed wykryciem błędu przez organ, wyłącza karalność za zaniżenie podatku. To najważniejsze narzędzie i działa tylko wtedy, gdy zdążysz pierwszy.
Kolejność jest prosta: popraw spis, przelicz dochód, złóż korektę zeznania i dopłać zaległość z odsetkami. Czynny żal dołącza się wtedy raczej na zapas niż z konieczności, bo skuteczna korekta sama w sobie chroni.
Nie zwlekaj z tym do momentu, w którym otrzymasz wezwanie, bo po jego doręczeniu ochrona już nie działa.
Najczęstsze błędy w spisie
Pominięcie towarów będących w drodze albo w komisie. Do spisu wchodzą składniki będące Twoją własnością, także te, których fizycznie nie ma w magazynie.
Ujęcie towarów obcych. Rzeczy przyjęte w komis albo powierzone przez kontrahenta nie są Twoje i nie wchodzą do wartości spisu, choć trzeba je w nim wykazać osobno jako obce.
Wycena według złej wartości. Towary handlowe i materiały wycenia się według cen zakupu albo nabycia, ewentualnie według cen rynkowych, jeśli są niższe. Produkty w toku i wyroby gotowe wycenia się według kosztu wytworzenia.
Brak wyceny w terminie. Sam spis sporządza się na dzień kończący rok, ale jego wycenę można zakończyć w ciągu określonej liczby dni po tej dacie. Przekroczenie tego terminu jest uchybieniem formalnym.
Elementy, których brak podważa cały spis
Spis musi zawierać między innymi imię i nazwisko właściciela zakładu albo nazwę firmy, datę sporządzenia, numery kolejne pozycji, szczegółowe określenie towaru, jednostkę miary, ilość stwierdzoną w czasie spisu, cenę w złotych i groszach, wartość wynikającą z przemnożenia oraz łączną wartość spisu.
Konieczne są też podpisy osób sporządzających i właściciela oraz klauzula kończąca spis. Brak podpisów jest jednym z częstszych powodów zakwestionowania dokumentu przy kontroli, mimo że liczby są prawidłowe.
Praktyczna wskazówka
Zrób spis fizycznie, licząc towar, a nie przepisując stany z programu magazynowego. Sensem remanentu jest właśnie porównanie stanu ewidencyjnego z rzeczywistym, a rozbieżności między nimi są normalne i wykrywalne tylko w ten sposób.
Zachowaj arkusze robocze z liczenia, nie tylko czystopis. Przy kontroli to one uwiarygadniają, że spis powstał z natury, a nie zza biurka.
