Wskaźnik WIBOR, czyli Warsaw Interbank Offered Rate, jest bardzo istotny dla właścicieli nieruchomości. W przypadku zawarcia umowy kredytu, wierzycielem hipotecznym jest bank.
WIBOR w umowach kredytowych stanowi element zmienny oprocentowania, do którego doliczana jest stała marża banku, dlatego wahania tego wskaźnika mają tak istotne znaczenie dla wysokości raty umowy kredytowej. Jest to wskaźniki referencyjny stopy procentowej, który odzwierciedla poziom oprocentowania, po jakim banki działające na polskim rynku deklarują gotowość udzielania pożyczek innym bankom w złotych polskich. Jest on ustalany dla różnych okresów czasowych, najczęściej okresów trzymiesięcznych i sześciomiesięcznych. Jego wysokość jest ściśle związana z poziomem stóp procentowych ustalanych przez bank centralny, w szczególności stopą referencyjną Narodowego Banku Polskiego.
To właśnie wskaźnik WIBOR powoduje wahania wysokości rat kredytowych. Było to szczególnie dostrzegalne w latach 2021–2023, kiedy raty kredytowe wielu obywateli poszybowały w górę. Miało to wpływ na wysokość kredytów, a więc zabezpieczeń, które obciążają nieruchomości i są wpisane do działu IV księgi wieczystej.
Polski sąd, zwrócił się do Trybunału w ramach tzw. pytania prejudycjalnego – tj. procedury, która umożliwia zwrócenie się w trakcie procesu sądowego, przez sąd krajowy państwa członkowskiego UE, do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących interpretacji lub ważności prawa unijnego w konkretnej sprawie.
Trybunał miał ocenić najogólniej mówiąc dwie główne kwestie – czy wskaźnik WIBOR w konstrukcji polskiej z istoty rzeczy, automatycznie jest niezgodny z przepisami oraz ocenić kwestię obowiązków informacyjnych banku związanych z WIBOR i hipoteką.
Pytania prejudycjalne sądu polskiego dotyczyły m.in. tego, czy klauzule oparte na WIBOR mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne i badane pod tym kątem oraz czy banki należycie informowały konsumentów o ryzyku zmiennej stopy procentowej oraz o sposobie ustalania wskaźnika WIBOR.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że wskaźnik WIBOR nie może być automatycznie znany za niezgodny z przepisami, a brak poinformowania konsumenta o niektórych cechach wskaźnika referencyjnego nie przesądza o naruszeniu przepisów unijnych. Wskaźnik powinien być uznany za zgodny z unijnym rozporządzeniem, które jest stosowane od 1 stycznia 2018 r. – wówczas klauzula nie może automatycznie naruszać przepisów konsumenckich, bo sam wskaźnik jest zgodny z przepisami.
Co do klauzuli informacyjnej TSUE wskazał, że prawo unijne nakłada na bank obowiązek dostarczenia zindywidualizowanych informacji udzielanych przed zawarciem umowy, które pozwalają kredytobiorcy porównać ofertę banku z innymi kredytami dostępnymi na rynku, aby podjąć świadomą decyzję, a w przypadku kredytu o zmiennej stopie oprocentowania należy poinformować o możliwych skutkach dostosowania stopy oprocentowania m.in. przy znacznym wzroście rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania.
