Osobiste konto inwestycyjne (OKI) rusza 1 stycznia 2027 r. Zysk na nim nie płaci podatku Belki. W zamian co roku oddajesz 0,85% średniej wartości aktywów ponad zwolnienia: do 25 000 zł dla pieniędzy w złotych i obligacji skarbowych oraz do 100 000 zł łącznie. OKI wygrywa, gdy 19% od Twojego zysku byłoby wyższe niż ten podatek. Przegrywa, gdy zysk jest mały albo go nie ma.
| Konto | Ile wpłacisz w 2027 r. | Podatek |
|---|---|---|
| OKI | brak limitu wpłat w ustawie | 0,85% średniej wartości aktywów ponad zwolnienia, co roku, także przy stracie; zysk bez PIT |
| IKE | 30 099 zł wyliczone z projektu budżetu | bez podatku od zysku przy wypłacie po 60. roku życia albo po 55. z uprawnieniami emerytalnymi, po spełnieniu warunku wpłat |
| IKZE | 12 039,60 zł, przy działalności 18 059,40 zł wyliczone z projektu budżetu | wpłaty odliczasz od dochodu, wypłata po 65. roku życia i wpłatach w co najmniej 5 latach z podatkiem 10% |
| Zwykły rachunek | bez limitu | 19% od zysku: od odsetek i od dochodu ze sprzedaży papierów |
Podatek od tego, co masz, a nie od tego, co zarobisz
Na zwykłym rachunku płacisz 19% od odsetek i od dochodu ze sprzedaży papierów wartościowych. Nie zarobisz, nie zapłacisz. Ile to wychodzi przy lokacie, pokazuje wpis o tym, jak obliczyć odsetki z uwzględnieniem podatku Belki.
OKI odwraca tę logikę. Ustawa wyłącza z PIT przychody z aktywów OKI, a w zamian nakłada podatek od wartości aktywów. Płacisz go od średniego stanu konta, niezależnie od wyniku. Przy stracie podatek też jest należny, a strata nie jest stratą podatkową w PIT. Każdy, kto podpisuje umowę, musi to zaakceptować.
Stawka zależy od stopy referencyjnej NBP. Wynosi 19% tej stopy z 31 października roku poprzedniego, zaokrąglone w dół, i nie mniej niż 0,1%. Wyjątkiem jest 2027 r., kiedy ustawa ustala stawkę na sztywno: 0,85%.
Jak urząd policzy średnią wartość aktywów
Instytucja wycenia Twoje OKI każdego dnia według stanu na koniec dnia. Sumę tych wycen dzieli się przez liczbę dni roku, w których miałeś konto. Do sumy wycen ustawa dolicza wpłaty, ale zaraz potem odejmuje wpłaty z dni, w których nic nie wypłacałeś. Przy samych wpłatach ta część wynosi więc zero. Dopłata uderza w kogoś, kto tego samego dnia wpłaca i wypłaca.
Ważniejsza jest druga część wzoru. Dzielnikiem jest liczba dni posiadania OKI, a nie 365. Konto otwarte w grudniu z całą kwotą daje taką samą średnią jak konto otwarte w styczniu z tą samą kwotą. Otwarcie konta później niczego nie zmienia.
Zmienia to dopiero termin wpłat na konto, które już działa. Jeśli otworzysz OKI w styczniu z częścią pieniędzy, a resztę dołożysz w lipcu, przez pół roku ta reszta nie podnosi średniej. W symulatorze powyżej przykład z 30 000 zł dołożonymi 1 lipca daje podatek 136,42 zł. Gdyby ta sama kwota trafiła na konto 4 stycznia, podatek wyniósłby 266,46 zł.
Zwolnienia 25 000 zł i 100 000 zł
Ustawa dzieli aktywa na trzy grupy. Pierwsza to pieniądze na rachunku bankowym w złotych (poza lokatą strukturyzowaną), obligacje skarbowe oszczędnościowe, bony skarbowe w złotych i fundusze o najniższym wskaźniku ryzyka. Ich średnia wartość jest zwolniona do 25 000 zł. Zasady opodatkowania obligacji poza OKI opisuje wpis o podatku od obligacji skarbowych.
Druga grupa to akcje spółek z kapitałem zakładowym w złotych, obligacje i listy zastawne w złotych oraz fundusze, które co najmniej 70% aktywów trzymają w aktywach kwalifikowanych. Tu limit wynosi 100 000 zł. Trzecia grupa nie ma zwolnienia wcale, a należą do niej na przykład akcje spółek z kapitałem w walucie obcej.
Oba zwolnienia razem nie mogą przekroczyć 100 000 zł. Najpierw liczy się pula 25 000 zł, a z większej puli zostaje reszta. Kto ma 30 000 zł w pierwszej grupie i 120 000 zł w drugiej, przy zerowym zysku ma podstawę 50 000 zł i płaci 425 zł. Kwoty zwolnień zaczną rosnąć o inflację dopiero od 2030 r.
Kiedy OKI wychodzi taniej, a kiedy drożej
Najprostszy przypadek to oszczędności w samej pierwszej grupie, do 25 000 zł średnio. Podatek wynosi zero, a zysk nie płaci Belki. Przy 10 000 zł wpłaconych w marcu symulator pokazuje 0 zł na OKI wobec 79,06 zł podatku Belki na zwykłym rachunku. Dla obligacji skarbowych to wygodne miejsce, szczególnie dla kogoś, kto i tak trzyma obligacje EDO.
Przy większym portfelu decyduje wysokość zysku. W przykładzie z symulatora 105 000 zł w trzech grupach i zysk 5% rocznie dają 136,42 zł podatku na OKI. Belka od tego samego zysku przy sprzedaży 31 grudnia wyniosłaby 845,65 zł.
Różnica bierze się ze zwolnień. Ze średniej 92 275,74 zł zwolnione jest 76 226,06 zł, więc stawkę 0,85% płacisz tylko od 16 049,69 zł. Im większa część portfela leży w trzeciej grupie, bez zwolnienia, tym szybciej ta przewaga topnieje. Przy niskim zysku może zniknąć całkiem.
Odwrotny przypadek: 200 000 zł w akcjach polskich spółek przez cały rok bez żadnego zysku. Na zwykłym rachunku nie płacisz nic. Na OKI zwolnienie obejmie 100 000 zł, a od reszty zapłacisz 850 zł. Podatek od aktywów należy się także w roku bez zysku albo ze stratą.
Co z IKE i IKZE
OKI nie zastępuje kont emerytalnych, tylko je uzupełnia. Ustawa o OKI nie ma limitu wpłat, a IKE i IKZE mają. Według projektu budżetu na 2027 r. będzie to 30 099 zł na IKE, 12 039,60 zł na IKZE i 18 059,40 zł na IKZE przy działalności. Kwoty staną się wiążące po obwieszczeniach ministra.
IKE daje zysk bez podatku, ale pieniądze wypłacisz bez utraty zwolnienia dopiero po 60 latach albo po 55 latach z uprawnieniami emerytalnymi, przy spełnieniu warunku wpłat. IKZE obniża podatek w roku wpłaty, za to przy wypłacie po 65 latach płacisz 10%. OKI nie ma warunku wieku, a umowę wypowiesz z wyprzedzeniem nie dłuższym niż 30 dni.
Rozsądny układ dla wielu osób to najpierw limit IKE lub IKZE, jeśli myślisz o emeryturze, a nadwyżka na OKI. Pieniądze, których możesz potrzebować wcześniej, lepiej pasują do OKI niż do konta emerytalnego.
Co zrobić w styczniu 2027
Umowę o OKI zawrze osoba, która skończyła 18 lat. Możesz mieć więcej niż jedno OKI, ale podatek liczy się od sumy średnich ze wszystkich kont. Konto poprowadzi bank, dom maklerski albo kilka instytucji w ramach umowy parasolowej. Ofert jeszcze nie ma, więc porównaj opłaty, kiedy się pojawią.
Rozliczenie jest w całości elektroniczne. Instytucja wyśle informację o koncie do urzędu skarbowego do końca lutego. Zeznanie złożysz przez e-Urząd Skarbowy od 15 marca do 31 maja, i do 31 maja zapłacisz podatek.
Stawka na 2028 r. będzie zależeć od stopy referencyjnej z 31 października 2027 r. Gdyby została na obecnym poziomie 3,75%, wyniosłaby 0,71%. Szczegóły aktywów, zwolnień i stawek opisuje ustawa z 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych (Dz.U. 2026 poz. 1098).
