Sejm szykuje się do głosowania nad postawieniem prezesa Narodowego Banku Polskiego Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. NBP i Rada Polityki Pieniężnej opublikowały stanowiska, w których oceniają, że wynik tego głosowania nie będzie miał żadnego znaczenia dla funkcjonowania banku centralnego.
Komisja za postawieniem w stan oskarżenia
Sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjęła 9 października sprawozdanie rekomendujące pociągnięcie Glapińskiego do odpowiedzialności konstytucyjnej i podtrzymała wszystkie osiem zarzutów ze wstępnego wniosku. Wśród zarzutów znalazły się m.in. pośrednie finansowanie deficytu budżetowego poprzez skup obligacji w latach 2020-2021, przeprowadzanie interwencji walutowych bez odpowiedniego upoważnienia zarządu banku, utrudnianie wykonywania obowiązków niektórym członkom RPP i zarządu NBP, wprowadzenie ministra finansów w błąd w sprawie prognozowanego wyniku finansowego banku za 2023 r., a także naruszenie zasady apolityczności i działania sprzeczne z założeniami polityki pieniężnej.
Głosowanie w Sejmie ma odbyć się w drugiej połowie listopada, w kalendarzu posiedzeń izby na ten okres figurują terminy 17-19 listopada. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zapowiadał, że przed podjęciem decyzji przedstawi wyjaśnienia dotyczące m.in. wymaganej większości oraz skutków ewentualnego przyjęcia uchwały.
NBP: zawieszenie prezesa niemożliwe
Zarząd NBP i RPP wskazują w opublikowanych stanowiskach, że procedura sejmowa nie będzie mieć żadnego znaczenia dla dalszego funkcjonowania banku centralnego. Kluczowy argument prawny dotyczy zawieszenia w czynnościach: przepisy ustawy o Trybunale Stanu w tym zakresie nie mają zastosowania do prezesa NBP. Bank centralny powołuje się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 stycznia 2024 r., na mocy którego zdanie o automatycznym zawieszeniu utraciło moc w odniesieniu do szefa NBP z dniem 26 stycznia 2024 r.
NBP i RPP oceniają ponadto, że działania komisji są niezgodne z zasadą niezależności banku centralnego ugruntowaną w Konstytucji RP oraz w prawie pierwotnym Unii Europejskiej. W stanowiskach podkreślono, że sprawozdanie komisji zostało przygotowane na podstawie przepisów uprzednio uznanych za niekonstytucyjne, przez co nie może stanowić prawidłowej podstawy do wszczęcia postępowania przed Trybunałem Stanu. Bank zapowiedział realizację swojej misji bez zakłóceń, niezależnie od jakiejkolwiek presji, w tym politycznej.
NBP konsekwentnie odrzuca wszystkie zarzuty komisji. W komunikacie z 23 października bank ocenił, że postępowanie miało charakter stronniczy, a materiał dowodowy został zinterpretowany selektywnie. Glapiński przekonywał wcześniej, że cała procedura nie ma podstaw i może negatywnie wpłynąć na relacje Polski z zagranicą.
Jak informuje rp.pl, pod stanowiskiem RPP nie podpisali się wszyscy jej członkowie: zabrakło podpisów Przemysława Litwiniuka, Ludwika Koteckiego i Joanny Tyrowicz, wybranych w 2022 r. przez Senat. Dwaj pierwsi mają wkrótce zasilić zarząd NBP, a na stronach Senatu pojawiły się wnioski marszałka tej izby z projektami uchwał ws. odwołania Koteckiego i Litwiniuka z funkcji członków RPP w związku ze złożonymi rezygnacjami.
Co to oznacza dla domowego budżetu
Dla posiadaczy kredytów hipotecznych, oszczędzających i planujących wymianę walut kluczowe jest to, że NBP, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wyklucza scenariusz, w którym głosowanie sejmowe sparalizowałoby bank centralny lub doprowadziło do zawieszenia jego prezesa. Polityka pieniężna, w tym decyzje o stopach procentowych bezpośrednio wpływające na wysokość rat kredytów, pozostaje w gestii Rady Polityki Pieniężnej bez przerwy instytucjonalnej. Spór polityczny wokół NBP może jednak generować krótkoterminową niepewność na rynku walutowym, co warto śledzić przy planowaniu wymiany walut lub zakupie produktów denominowanych w obcych walutach.
